- کد نظام پزشکی: ۱۴۴۱۸۹
- ۰۲۱-۸۸۰۵۰۷۹۴
- ۰۹۱۲۸۳۳۸۱۴۰
دکتر زهرا السادات شامخی
دندانپزشک عمومی
دندان‌قروچه به فعالیت مکرر عضلات فک گفته می‌شود که می‌تواند به شکل ساییدن، فشردن یا روی‌هم‌نگه‌داشتن محکم دندان‌ها ظاهر شود.
علت دندان‌قروچه همیشه مشخص نیست، اما عوامل مختلفی می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند:
استرس، اضطراب و فشارهای روانی
اختلالات خواب، از جمله آپنه انسدادی خواب
مصرف زیاد کافئین، به‌ویژه در ساعات نزدیک خواب
استعمال سیگار و مصرف الکل
مصرف برخی داروها
عوامل فردی و زمینه‌ای
دندان‌قروچه همیشه ناشی از استرس نیست و تشخیص علت احتمالی آن به بررسی شرایط هر فرد نیاز دارد.
بسیاری از افراد از دندان‌قروچه شبانه خود اطلاع ندارند و زمانی متوجه آن می‌شوند که اطرافیان صدای ساییدن دندان‌هایشان را می‌شنوند یا دندانپزشک نشانه‌های آن را مشاهده می‌کند.
مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:
درد یا خستگی عضلات فک هنگام بیدار شدن
سردرد، به‌خصوص در ناحیه شقیقه‌ها
ساییدگی و کوتاه شدن سطح دندان‌ها
حساسیت دندان به سرما و گرما
ترک‌خوردگی یا لب‌پر شدن دندان‌ها
درد یا ناراحتی در مفصل فک
شنیده شدن صدای ساییدن دندان‌ها هنگام خواب
البته وجود این علائم به‌تنهایی برای تشخیص قطعی دندان‌قروچه کافی نیست.
بله، دندان‌قروچه شدید یا طولانی‌مدت می‌تواند به دندان‌ها آسیب برساند. مهم‌ترین عوارض آن شامل موارد زیر است:
فشار و اصطکاک مکرر ممکن است باعث فرسایش تدریجی سطح دندان‌ها شود. با کاهش ضخامت مینا، احتمال حساسیت دندان نیز افزایش پیدا می‌کند.
دندان‌قروچه می‌تواند نیروهای زیادی به دندان‌ها وارد کند و در برخی افراد احتمال ایجاد ترک، لب‌پریدگی یا شکستگی دندان را افزایش دهد.
افرادی که کامپوزیت، لمینت یا روکش دندان دارند نیز ممکن است در اثر فشارهای ناشی از دندان‌قروچه با شکستگی یا آسیب ترمیم‌های دندانی مواجه شوند.
فشار مداوم عضلات فک می‌تواند باعث خستگی، درد و حساسیت عضلات صورت شود. در بعضی افراد، دندان‌قروچه با مشکلات مفصل گیجگاهی فکی نیز همراه است.
درمان دندان‌قروچه به شدت علائم، میزان آسیب دندان‌ها و عوامل زمینه‌ای بستگی دارد.
یکی از روش‌های رایج برای محافظت از دندان‌ها، استفاده از نایت‌گارد (Night Guard) است.
نایت‌گارد وسیله‌ای است که معمولاً هنگام خواب روی دندان‌ها قرار می‌گیرد و به کاهش تماس مستقیم و آسیب ناشی از فشار دندان‌ها کمک می‌کند.
نکته مهم این است که نایت‌گارد لزوماً دندان‌قروچه را متوقف نمی‌کند، بلکه بیشتر برای محافظت از دندان‌ها استفاده می‌شود.
اگر استرس در تشدید دندان‌قروچه نقش داشته باشد، روش‌هایی مانند تمرینات آرام‌سازی، فعالیت بدنی منظم و بهبود کیفیت خواب می‌توانند کمک‌کننده باشند.
کاهش مصرف زیاد کافئین، به‌ویژه در ساعات پایانی روز، و پرهیز از دخانیات ممکن است در کنترل برخی عوامل مرتبط با دندان‌قروچه مؤثر باشد.
اگر دندان‌قروچه با خروپف شدید، وقفه تنفسی هنگام خواب یا خواب‌آلودگی روزانه همراه باشد، بررسی احتمال اختلالات خواب اهمیت دارد.
اگر دندان‌قروچه باعث شکستگی، ترک یا ساییدگی شدید دندان‌ها شده باشد، ممکن است درمان‌هایی مانند ترمیم کامپوزیتی یا روکش دندان لازم باشد.
در حال حاضر نمی‌توان یک روش درمانی واحد را به‌عنوان درمان قطعی دندان‌قروچه برای همه افراد معرفی کرد.
در بسیاری از موارد، هدف درمان کاهش آسیب به دندان‌ها، کنترل علائم و مدیریت عوامل زمینه‌ای است.
انتخاب روش مناسب باید پس از معاینه و بررسی شرایط بیمار انجام شود.
فشارهای شدید و مکرر ممکن است به بافت‌های نگهدارنده دندان فشار وارد کنند، اما لق شدن دندان می‌تواند دلایل دیگری مانند بیماری لثه نیز داشته باشد و نیازمند معاینه است.
استرس و اضطراب از عوامل مرتبط با دندان‌قروچه، به‌ویژه در بیداری، هستند؛ اما تنها علت آن محسوب نمی‌شوند.
نایت‌گارد بیشتر برای محافظت از دندان‌ها در برابر فشار و سایش استفاده می‌شود و لزوماً فعالیت عضلات فک یا دندان‌قروچه را متوقف نمی‌کند.
بله، فشارهای مکرر ناشی از دندان‌قروچه می‌توانند احتمال لب‌پر شدن یا شکستن کامپوزیت دندان را افزایش دهند.
دندان‌قروچه یکی از مشکلاتی است که ممکن است بدون اطلاع فرد و به‌ویژه هنگام خواب اتفاق بیفتد. این وضعیت در صورت شدید یا طولانی‌مدت بودن می‌تواند باعث ساییدگی دندان‌ها، حساسیت، شکستگی ترمیم‌های دندانی و درد فک شود.
تشخیص به‌موقع، استفاده از محافظ دندان در صورت نیاز و بررسی عوامل زمینه‌ای می‌توانند به کاهش آسیب‌های احتمالی کمک کنند.
اگر هنگام بیدار شدن احساس درد فک دارید، دندان‌هایتان دچار ساییدگی شده‌اند یا نگران آسیب ناشی از دندان‌قروچه در خواب هستید، می‌توانید برای معاینه و بررسی وضعیت دندان‌ها به مطب دکتر زهرا السادات شامخی در محدوده ملاصدرا و ونک تهران مراجعه کنید.
پس از بررسی وضعیت دندان‌ها، عضلات فک و علائم موجود، می‌توان درباره روش‌های مناسب محافظت از دندان‌ها و درمان آسیب‌های احتمالی تصمیم‌گیری کرد.
