- کد نظام پزشکی: ۱۴۴۱۸۹
- ۰۲۱-۸۸۰۵۰۷۹۴
دکتر زهرا السادات شامخی
دندانپزشک عمومی
جرم دندان یا تارتار دندان (Dental Tartar) در واقع پلاک میکروبی سختشده روی دندان است.
در ابتدا، روی دندانها یک لایه نرم و چسبناک به نام پلاک دندان (Dental Plaque) تشکیل میشود که شامل باکتریها، ذرات غذا و ترکیبات موجود در بزاق است. اگر این پلاک بهطور کامل با مسواک و نخ دندان پاک نشود، به مرور زمان با جذب مواد معدنی بزاق سفت شده و تبدیل به جرم دندان میشود.
برخلاف پلاک دندان، جرم ایجاد شده معمولاً با مسواک معمولی از بین نمیرود و نیاز به جرمگیری دندان توسط دندانپزشک دارد.
عوامل مختلفی در ایجاد جرم دندان نقش دارند:
مهمترین دلیل ایجاد جرم، باقی ماندن پلاکهای میکروبی روی دندانها است. مسواک نزدن منظم و استفاده نکردن از نخ دندان باعث تجمع باکتریها و تشکیل جرم میشود.
حتی اگر روزانه مسواک بزنید، روش اشتباه میتواند باعث باقی ماندن پلاک در قسمتهایی مانند:
پشت دندانهای جلویی
خط لثه
بین دندانها
شود.
شیرینیها، نوشیدنیهای شیرین و خوراکیهای چسبنده باعث افزایش فعالیت باکتریهای دهان و تشکیل پلاک دندانی میشوند.
سیگار علاوه بر ایجاد لکه روی دندان، احتمال تشکیل جرم، التهاب لثه و بیماریهای لثه را افزایش میدهد.
بزاق نقش مهمی در شستوشوی طبیعی دهان دارد. کاهش بزاق میتواند باعث افزایش تجمع پلاک و جرم دندان شود.
جرم دندان ممکن است با نشانههای زیر همراه باشد:
✅ لکههای زرد یا قهوهای روی دندان
✅ احساس زبری سطح دندان
✅ بوی بد دهان
✅ خونریزی هنگام مسواک زدن
✅ قرمزی و التهاب لثه
✅ حساس شدن لثهها
در صورت بیتوجهی، تجمع جرم میتواند زمینه ایجاد بیماریهای لثه و مشکلات جدیتر دهان و دندان را فراهم کند.
خود جرم دندان به تنهایی باعث پوسیدگی نمیشود، اما سطح زبر آن محل مناسبی برای تجمع دوباره پلاک و باکتریها ایجاد میکند.
این شرایط میتواند خطر:
پوسیدگی دندان
التهاب لثه
عفونت لثه
تحلیل استخوان اطراف دندان
را افزایش دهد.
موثرترین و ایمنترین روش برای حذف جرم، جرمگیری حرفهای دندان است.
دندانپزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص مانند دستگاه اولتراسونیک، جرمهای سخت شده را بدون آسیب به مینای دندان پاک میکند.
برخلاف باور بعضی افراد، جرمگیری باعث نازک شدن یا خراب شدن دندانها نمیشود؛ بلکه به حفظ سلامت لثه و دندان کمک میکند.
جرمگیری معمولاً یک درمان ساده و قابل تحمل است. بعضی افراد ممکن است بعد از جرمگیری کمی:
حساسیت دندان
احساس تیر کشیدن
حساسیت به سرما
داشته باشند که معمولاً موقتی است.
برای جلوگیری از تشکیل جرم دندان این نکات را رعایت کنید:
مسواک منظم با خمیردندان حاوی فلوراید یکی از مهمترین روشهای پیشگیری است.
مسواک به تنهایی نمیتواند تمام فضای بین دندانها را تمیز کند.
کاهش مصرف مواد شیرین باعث کاهش رشد باکتریهای مضر میشود.
مراجعه منظم به دندانپزشک باعث تشخیص زودهنگام مشکلات دهان و دندان میشود.
بخش زیادی از باکتریهای دهان روی سطح زبان تجمع پیدا میکنند.
زمان مناسب جرمگیری برای همه افراد یکسان نیست. بعضی افراد سالی یک بار نیاز به جرمگیری دارند و برخی به دلیل مشکلات لثه یا تجمع سریع جرم، باید در فاصلههای کوتاهتر مراجعه کنند.
بهترین زمانبندی توسط دندانپزشک و پس از بررسی وضعیت لثه و دندانها مشخص میشود.
جرم دندان نتیجه سخت شدن پلاکهای میکروبی روی سطح دندان است که معمولاً به دلیل رعایت نکردن صحیح بهداشت دهان، باقی ماندن پلاک و تجمع باکتریها ایجاد میشود.
اگرچه جرم دندان در ابتدا بیشتر یک مشکل زیبایی به نظر میرسد، اما در صورت بیتوجهی میتواند باعث بوی بد دهان، التهاب لثه و بیماریهای لثه شود.
با مسواک زدن صحیح، استفاده از نخ دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک میتوان از ایجاد جرم دندان جلوگیری کرد و سلامت لبخند را حفظ کرد.
