- کد نظام پزشکی: ۱۴۴۱۸۹
- ۰۲۱-۸۸۰۵۰۷۹۴
- ۰۹۱۲۸۳۳۸۱۴۰
دکتر زهرا السادات شامخی
دندانپزشک عمومی
پروتز دندان به ترمیم‌ها و جایگزین‌های مصنوعی گفته می‌شود که برای بازسازی یا جایگزینی دندان‌های آسیب‌دیده و از دست‌رفته مورد استفاده قرار می‌گیرند.
روکش دندان، بریج، دندان مصنوعی و برخی ترمیم‌های متکی بر ایمپلنت از انواع درمان‌های پروتزی محسوب می‌شوند.
هدف از پروتز فقط پر کردن جای خالی دندان نیست؛ بلکه بازگرداندن عملکرد جویدن، بهبود ظاهر لبخند و کمک به عملکرد مناسب مجموعه دندان‌ها نیز اهمیت دارد.
به‌طور کلی پروتزهای دندانی را می‌توان به پروتز ثابت، پروتز متحرک و پروتزهای متکی بر ایمپلنت تقسیم کرد.
انتخاب بین این روش‌ها باید پس از معاینه دهان و دندان انجام شود.
پروتز ثابت دندان به ترمیمی گفته می‌شود که بیمار نمی‌تواند آن را به‌طور معمول از دهان خارج کند.
دو نمونه شناخته‌شده آن عبارت‌اند از:
روکش یا Crown مانند یک پوشش روی دندان قرار می‌گیرد و می‌تواند برای بازسازی دندانی که به‌شدت آسیب دیده یا ضعیف شده است مورد استفاده قرار گیرد.
بریج دندان برای جایگزینی یک یا چند دندان از دست‌رفته استفاده می‌شود. در بریج‌های معمولی، دندان مصنوعی فضای خالی را پر می‌کند و دندان‌های مجاور به‌عنوان تکیه‌گاه مورد استفاده قرار می‌گیرند.
بریج می‌تواند به بهبود ظاهر لبخند و عملکرد جویدن کمک کند.
پروتز متحرک دندان برخلاف پروتز ثابت توسط خود فرد قابل خارج کردن از دهان است.
دو نوع مهم آن شامل:
اگر فرد تعدادی از دندان‌های خود را از دست داده باشد اما هنوز تعدادی دندان طبیعی داشته باشد، ممکن است از پروتز پارسیل برای جایگزینی دندان‌های از دست‌رفته استفاده شود.
اگر تمام دندان‌های یک فک از دست رفته باشند، می‌توان از پروتز کامل دندان استفاده کرد. این نوع پروتز جایگزین مجموعه دندان‌های فک بالا، پایین یا هر دو می‌شود.
ایمپلنت‌های دندانی می‌توانند به‌عنوان پایه‌ای برای روکش، بریج یا حتی پروتزهای کامل مورد استفاده قرار بگیرند.
در پروتز متکی بر ایمپلنت، ایمپلنت داخل استخوان فک قرار می‌گیرد و پروتز روی آن قرار می‌گیرد. این پروتزها بسته به طرح درمان می‌توانند ثابت یا متحرک باشند.
یکی از مزایای مهم استفاده از ایمپلنت برای پروتزهای متحرک، افزایش ثبات آن‌ها هنگام جویدن و صحبت کردن است.
یکی از پرتکرارترین سؤالات این است که پروتز ثابت بهتر است یا متحرک؟
پروتز ثابت توسط بیمار از دهان خارج نمی‌شود و معمولاً حس نزدیک‌تری به دندان طبیعی ایجاد می‌کند. در مقابل، پروتز متحرک قابلیت خارج شدن و تمیز کردن دارد و می‌تواند برای افرادی که تعداد زیادی از دندان‌های خود را از دست داده‌اند، یکی از گزینه‌های درمان باشد.
اما نمی‌توان یک روش را برای همه افراد بهتر دانست. تعداد دندان‌های از دست‌رفته، شرایط دندان‌های مجاور، استخوان فک، سلامت لثه و امکان استفاده از ایمپلنت همگی در انتخاب روش مناسب نقش دارند.
پروتز دندان ممکن است برای افرادی مناسب باشد که:
یک یا چند دندان خود را از دست داده‌اند.
تعداد زیادی از دندان‌هایشان از بین رفته است.
دندانی به‌شدت آسیب‌دیده دارند که نیاز به بازسازی دارد.
به دنبال جایگزینی دندان‌های از دست‌رفته برای بهبود جویدن و ظاهر لبخند هستند.
برای جایگزینی چند دندان به بریج یا پروتز متکی بر ایمپلنت نیاز دارند.
تشخیص نوع مناسب پروتز باید پس از بررسی وضعیت دهان، دندان‌ها و استخوان فک انجام شود.
در واقع ایمپلنت و پروتز ثابت همیشه دو درمان جدا از هم نیستند. ایمپلنت می‌تواند پایه یک پروتز ثابت باشد.
برای مثال، یک ایمپلنت می‌تواند روکش یک دندان را نگه دارد و چند ایمپلنت نیز می‌توانند برای حمایت از بریج یا یک پروتز کامل مورد استفاده قرار گیرند.
بنابراین انتخاب درمان مناسب باید براساس تعداد دندان‌های از دست‌رفته و شرایط استخوان و بافت‌های دهان انجام شود.
ماندگاری پروتز به نوع آن، جنس مواد، نحوه طراحی، شرایط دهان و دندان و مراقبت فرد بستگی دارد.
پروتزهای متحرک دائمی نیستند و با تغییرات استخوان و بافت‌های دهان در طول زمان ممکن است نیاز به تنظیم، اصلاح یا تعویض پیدا کنند.
رعایت بهداشت دهان، تمیز کردن صحیح پروتز و مراجعه منظم به دندانپزشک نقش مهمی در حفظ سلامت دندان‌ها و افزایش طول عمر درمان دارد.
دندان مصنوعی یکی از انواع پروتز دندان است؛ اما اصطلاح پروتز دندان گسترده‌تر است و می‌تواند شامل روکش، بریج، پروتزهای متحرک و ترمیم‌های متکی بر ایمپلنت نیز باشد.
پروتز ثابت توسط بیمار قابل خارج کردن نیست. در صورت نیاز، بررسی یا خارج کردن آن باید توسط دندانپزشک انجام شود.
بسته به محل و تعداد دندان‌های از دست‌رفته، وضعیت دندان‌های باقی‌مانده و استخوان فک، گزینه‌هایی مانند بریج، پروتز پارسیل یا درمان‌های متکی بر ایمپلنت ممکن است مطرح باشند.
نیاز به پروتز فقط به سن وابسته نیست. از دست رفتن یا آسیب شدید دندان ممکن است در سنین مختلف اتفاق بیفتد و انتخاب درمان براساس شرایط هر فرد انجام می‌شود.
پروتز دندان یکی از روش‌های اصلی برای بازسازی یا جایگزینی دندان‌های آسیب‌دیده و از دست‌رفته است. پروتزها می‌توانند ثابت، متحرک یا متکی بر ایمپلنت باشند و هرکدام کاربرد خاص خود را دارند.
برای انتخاب بهترین نوع پروتز نمی‌توان برای همه افراد یک نسخه یکسان در نظر گرفت. تعداد دندان‌های از دست‌رفته، وضعیت دندان‌های باقی‌مانده، سلامت لثه و استخوان فک و نیازهای هر فرد باید پیش از انتخاب درمان بررسی شوند.
اگر یک یا چند دندان خود را از دست داده‌اید یا برای انتخاب بین پروتز ثابت، پروتز متحرک، بریج یا درمان‌های متکی بر ایمپلنت نیاز به بررسی دقیق دارید، می‌توانید برای معاینه و مشاوره به مطب دکتر زهرا السادات شامخی در محدوده ملاصدرا و ونک تهران مراجعه کنید.
پس از بررسی وضعیت دندان‌ها، لثه و شرایط دهان، می‌توان گزینه‌های درمانی مناسب را مشخص و درباره مزایا و محدودیت‌های هر روش تصمیم‌گیری کرد.
